\u0130HT\u0130YAR\u0130 VE MECBUR\u0130 DAVA ARKADA\u015eLI\u011eININ FARKLARI<\/p>\n
G\u0130R\u0130\u015e<\/p>\n
Bir davada ,davac\u0131 ve daval\u0131 olmak \u00fczere iki taraf vard\u0131r. Davada , davac\u0131 ve\/veya daval\u0131 taraf\u0131n birden fazla olmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. S\u00fcbjektif dava birle\u015fmesi olarak da adland\u0131r\u0131lan dava arkada\u015fl\u0131\u011f\u0131 ayn\u0131 davada daval\u0131 ya da davac\u0131 tarafta birden fazla ki\u015finin bulundu\u011fu durumlarda s\u00f6z konusu olur. Dava arkada\u015fl\u0131\u011f\u0131 ,ihtiyari dava arkada\u015fl\u0131\u011f\u0131 ve mecburi dava arkada\u015fl\u0131\u011f\u0131 olarak ikiye ayr\u0131l\u0131r.<\/p>\n
\u0130HT\u0130YAR\u0130 DAVA ARKADA\u015eLI\u011eI<\/p>\n
Bir davan\u0131n taraflar\u0131, hukuki korunma talep eden davac\u0131 ile kendisine kar\u015f\u0131 hukuki korunma talep edilen daval\u0131d\u0131r. Dava arkada\u015fl\u0131\u011f\u0131, bir davada davac\u0131 ve\/veya\u00a0 daval\u0131 tarafta birden \u00e7ok ki\u015finin bulunmas\u0131 h\u00e2lidir. Dava arkada\u015fl\u0131\u011f\u0131nda, birden fazla davac\u0131 ve\/veya daval\u0131 ile birden fazla\u00a0 usul hukuku ili\u015fkisi bulunur.\u00a0\u00a0 HMK\u2019n\u0131n 57.maddesinde d\u00fczenlenen ihtiyari dava arkada\u015fl\u0131\u011f\u0131nda, iste\u011fe ba\u011fl\u0131 olarak birden fazla kimsenin birbirinden ba\u011f\u0131ms\u0131z olarak daval\u0131 veya davac\u0131 tarafta yer alabilmesi yoluyla g\u00f6r\u00fclebilecek birden fazla davan\u0131n ayn\u0131 yarg\u0131lamada g\u00f6r\u00fclmesi s\u00f6z konusudur. \u0130htiyari dava arkada\u015fl\u0131\u011f\u0131nda; birden fazla ki\u015finin taleplerin ya da birden fazla ki\u015fiye kar\u015f\u0131 ileri s\u00fcr\u00fclen taleplerin ayr\u0131 davalara konu edilebilmesi m\u00fcmk\u00fcnken, bunlar\u0131n tek bir dava ile g\u00f6r\u00fclmesi sa\u011flanmaktad\u0131r.\u00a0 \u0130htiyari dava arkada\u015fl\u0131\u011f\u0131nda ; mahkemenin birlikte a\u00e7\u0131lm\u0131\u015f davalar\u0131 ay\u0131rabilmesi ya da ayr\u0131 a\u00e7\u0131lm\u0131\u015f davlar\u0131 birle\u015ftirebilmesi m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. HMK Madde 58 h\u00fckm\u00fc gere\u011fi ihtiyari dava arkada\u015fl\u0131\u011f\u0131nda davalar birbirinden ba\u011f\u0131ms\u0131zd\u0131r ve her bir dava arkada\u015f\u0131 birbirinden\u00a0 ba\u011f\u0131ms\u0131z olarak olarak hareket eder. \u0130htiyari dava arkada\u015flar\u0131ndan her biri davay\u0131 ba\u011f\u0131ms\u0131z olarak y\u00fcr\u00fctebilir ve yaln\u0131zca kendisi bak\u0131m\u0131ndan hukuki sonu\u00e7 do\u011furacak i\u015flemler yapabilir .\u0130htiyari dava arkada\u015fl\u0131\u011f\u0131nda, davalar birbirinden ba\u011f\u0131ms\u0131z oldu\u011fundan davalar tamamen farkl\u0131 neticeler do\u011furabilir. \u0130htiyari dava arkada\u015fl\u0131\u011f\u0131nda dava arkada\u015f\u0131 kadar dava say\u0131s\u0131 vard\u0131r ve bu davalar birlikte dava a\u00e7ma hakk\u0131na sahip olanlar isterlerse birlikte g\u00f6r\u00fcl\u00fcr.<\/p>\n
\u0130htiyari dava arkada\u015fl\u0131\u011f\u0131, HMK\u2019nin 57.maddesinde \u201c\u0130htiyari Dava Arkada\u015fl\u0131\u011f\u0131\u201d ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 alt\u0131nda\u00a0\u00a0 d\u00fczenlenmi\u015ftir. HMK madde 57\u2019de\u00a0 \u201cBirden \u00e7ok ki\u015fi, a\u015fa\u011f\u0131daki h\u00e2llerde birlikte dava a\u00e7abilecekleri gibi aleyhlerine de birlikte dava a\u00e7\u0131labilir:<\/em><\/p>\n \u0130htiyar dava arkada\u015fl\u0131\u011f\u0131nda ,tek bir mahkemede g\u00f6r\u00fclen davada h\u00e2kim, dava arkada\u015flar\u0131 i\u00e7in tek bir karar verebilece\u011fi gibi her bir dava arkada\u015f\u0131 i\u00e7in ayr\u0131 ayr\u0131 ,birden fazla h\u00fck\u00fcm de verebilir.<\/p>\n HMK KAPSAMINDA \u0130HT\u0130YAR\u0130 DAVA ARKADA\u015eLI\u011eININ M\u00dcMK\u00dcN OLDU\u011eU H\u00c2LLER<\/p>\n 1-Davac\u0131lar ve Daval\u0131lar Aras\u0131nda Dava Konusu Olan Hak veya Borcun, Elbirli\u011fi M\u00fclkiyet D\u0131\u015f\u0131ndaki Bir Sebeple Ortak Olmas\u0131<\/p>\n Bir mal \u00fczerinde birden fazla ki\u015finin pay sahibi olmas\u0131 durumu iki \u015fekilde ger\u00e7ekle\u015febilir. Birlikte m\u00fclkiyet h\u00e2lleri, payl\u0131 m\u00fclkiyet ve el birli\u011fiyle m\u00fclkiyet olmak \u00fczere ikiye ayr\u0131l\u0131r . TMK 701.madde h\u00fckm\u00fc gere\u011fince\u00a0 ortaklar\u0131n belirlenmi\u015f paylar\u0131 olmay\u0131p her bir payda\u015f\u0131n hakk\u0131, ortakl\u0131\u011fa giren mallar\u0131n tamam\u0131na yayg\u0131n olan ,Kanun veya Kanunda \u00f6ng\u00f6r\u00fclen s\u00f6zle\u015fmeler uyar\u0131nca olu\u015fan topluluk dolay\u0131s\u0131yla mallara birlikte malik olanlar\u0131n m\u00fclkiyeti elbirli\u011fi m\u00fclkiyetidir. Payl\u0131 m\u00fclkiyet, bir \u015feyin \u00fczerinde birden fazla ki\u015finin hisse sahibi olmas\u0131d\u0131r . Payl\u0131 m\u00fclkiyette her malik pay\u0131 oran\u0131nda payl\u0131 m\u00fclkten yararlanabilir ve mal\u0131 kullanabilir. El birli\u011fi ile m\u00fclkiyete e\u015flerin edinilmi\u015f mallarda ortakl\u0131\u011f\u0131 ve miras ortakl\u0131\u011f\u0131 \u00f6rnek verilebilir. Elbirli\u011fi ile m\u00fclkiyetin s\u00f6z konusu oldu\u011fu hallerde mecburi \u00a0dava arkada\u015fl\u0131\u011f\u0131,payl\u0131 m\u00fclkiyetin s\u00f6z konusu oldu\u011fu h\u00e2llerde ihtiyari dava arkada\u015fl\u0131\u011f\u0131 g\u00fcndeme gelir.<\/p>\n 2-Ortak Bir \u0130\u015flemle Hepsinin Yarar\u0131na Bir Hak Do\u011fmu\u015f Olmas\u0131 Veya Kendilerinin Bu \u015eekilde Y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fck Alt\u0131na Girmeleri.<\/p>\n HMK m. 57\/ 1-b bendinde ise ortak bir i\u015flemle hak do\u011fmu\u015f veya y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fck alt\u0131na girmi\u015f olmas\u0131 h\u00e2linde ihtiyari dava arkada\u015fl\u0131\u011f\u0131n\u0131n s\u00f6z konusu olaca\u011f\u0131 d\u00fczenlenmi\u015ftir. Ortak bir i\u015flemle davac\u0131lar\u0131n ya da daval\u0131lar\u0131n yarar\u0131na bir hak do\u011fmas\u0131 ya da y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fck alt\u0131na girmeleri h\u00e2linde m\u00fc\u015fterek sorumluluklar\u0131 s\u00f6z konusu olaca\u011f\u0131nda ihtiyari dava arkada\u015fl\u0131\u011f\u0131 mevcuttur .Ortak i\u015flemin iki tarafl\u0131 olmas\u0131 da \u015fart de\u011fildir. Tek tarafl\u0131 hukuki i\u015flemle birden fazla ki\u015finin hak sahibi olmas\u0131 h\u00e2linde de ihtiyari dava arkada\u015fl\u0131\u011f\u0131 g\u00fcndeme gelir.<\/p>\n 3- Davalar\u0131n Temelini Olu\u015fturan Vak\u0131alar\u0131n Ve Hukuki Sebeplerin Ayn\u0131 Veya Birbirine Benzer Olmas\u0131<\/p>\n \u0130spat\u0131n konusu olu\u015fturan vak\u0131alar, daval\u0131lar\u0131n ya da davac\u0131lar\u0131n talep sonucu dayand\u0131rd\u0131\u011f\u0131 ve talep sonucunu hakl\u0131 k\u0131lmaya yarayan hayat olay\u0131d\u0131r. Hukuki sebepler ise taraflar\u0131n ileri s\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc bu vak\u0131alar\u0131n dayand\u0131\u011f\u0131 kanuni d\u00fczenlemelerdir. Hukuki sebepler,dava dilek\u00e7esinde yer alacak unsurlar aras\u0131nda say\u0131lm\u0131\u015f olmakla birlikte , HMK madde 33 h\u00fckm\u00fcnde ,h\u00e2kimin T\u00fcrk Hukukunu re\u2019sen uygulayaca\u011f\u0131 d\u00fczenlendi\u011finden\u00a0 hukuki sebeplerin dava dilek\u00e7esinde g\u00f6sterilmesi zorunlu de\u011fildir. \u0130laveten h\u00e2kim ,taraflar\u0131n g\u00f6sterdi\u011fi hukuki sebeplerle de ba\u011fl\u0131 de\u011fildir.<\/p>\n HMK 57\/1-c h\u00fckm\u00fcnde ,vak\u0131alar\u0131n veya hukuki sebeplerin ayn\u0131 veya benzer olmas\u0131 h\u00e2linde\u00a0 ihtiyari dava arkada\u015fl\u0131\u011f\u0131n\u0131n meydana gelece\u011fi d\u00fczenlenmi\u015ftir. Davan\u0131n\u00a0 dayana\u011f\u0131 vak\u0131alar\u0131n ayn\u0131 olmas\u0131, davalar\u0131n ayn\u0131 sebepten do\u011fdu\u011fu h\u00e2llerde ihtiyari dava arkada\u015fl\u0131\u011f\u0131n\u0131n s\u00f6z konusu olaca\u011f\u0131 m\u00fclga HUMK \u2018da da d\u00fczenlenmi\u015fti. HMK ile ihtiyar\u0131 dava arkada\u015fl\u0131\u011f\u0131n\u0131n\u00a0 meydana gelebilece\u011fi durumlar\u0131n s\u0131n\u0131rlar\u0131 geni\u015fletilerek\u00a0 HMK 57\/1-c h\u00fckm\u00fc \u00e7er\u00e7evesinde ihtiyari dava arkada\u015fl\u0131\u011f\u0131n\u0131n meydana gelebilece\u011fi durumlar, \u201cvak\u0131alar\u0131n ve hukuki sebeplerin ayn\u0131 olmas\u0131\u201d ve \u201cvak\u0131alar\u0131n ve hukuki sebeplerin benzer olmas\u0131\u201d olarak\u00a0 d\u00fczenlenmi\u015ftir. Vak\u0131alar\u0131n ve hukuki sebeplerin ayn\u0131 oldu\u011fu durumlara hak ve bor\u00e7lar\u0131n ortak olmas\u0131 h\u00e2linde rastlan\u0131lmaktad\u0131r . \u0130htiyari dava arkada\u015fl\u0131\u011f\u0131 sayesinde, vak\u0131alar\u0131n ve hukuki sebeplerin ayn\u0131 oldu\u011fu davalarda deliller ve vak\u0131alar birlikte incelenerek hem usul ekonomisine uygun hareket edilmi\u015f hem de ayn\u0131 hukuki sebebe ve ayn\u0131 vak\u0131alara dayanan davalarda \u00e7eli\u015fen h\u00fck\u00fcmlerin ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131 tehlikesi bertaraf edilmi\u015f olacakt\u0131r .Vak\u0131alar\u0131n ayn\u0131 olmas\u0131 \u00e7o\u011fu zaman delillerin de ortak olmas\u0131n\u0131 beraberinde getirdi\u011finden ,deliller daha kolay toplanarak iki dava i\u00e7in birlikte incelenebilecektir.<\/p>\n Davalar\u0131n temelini olu\u015fturan vak\u0131alar\u0131n ayn\u0131 hukuki sebeplerin farkl\u0131 olmas\u0131 durumunda ayn\u0131 vak\u0131alara farkl\u0131 hukuki sebeplere dayan\u0131larak birden fazla ki\u015fiye kar\u015f\u0131 birlikte dava a\u00e7\u0131labilir. Davalar\u0131n \u00a0dayand\u0131klar\u0131 vak\u0131alar\u0131n benzer hukuki sebeplerin farkl\u0131 olmas\u0131 h\u00e2linde de ihtiyari dava arkada\u015fl\u0131\u011f\u0131n\u0131n m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011fu doktrinde bask\u0131n g\u00f6r\u00fc\u015ft\u00fcr. Yarg\u0131tay \u2018\u0131n konuya ili\u015fkin kararlar\u0131nda da bask\u0131n g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn bu y\u00f6nde oldu\u011fu g\u00f6r\u00fclmektedir .\u0130htiyari dava arkada\u015fl\u0131\u011f\u0131 bak\u0131m\u0131ndan esasen \u00f6nemli olan, davalar\u0131n hukuki sebeplerinin ayn\u0131 veya benzer \u00a0olmas\u0131 de\u011fil davan\u0131n dayana\u011f\u0131 olan vak\u0131alar\u0131n ayn\u0131 veya benzer \u00a0olmas\u0131d\u0131r .Bu sebeple ayn\u0131 hukuki sebebe dayansa da ayn\u0131 veya benzer vak\u0131alara ili\u015fkin olmayan davalar\u0131n birlikte g\u00f6r\u00fclmesinde hi\u00e7bir hukuki menfaat bulunmamaktad\u0131r. Nitekim ihtiyari dava arkada\u015fl\u0131\u011f\u0131 m\u00fcessesi ile ama\u00e7lanan ayn\u0131 vak\u0131aya dayanan birden fazla davaya konu olabilecek uyu\u015fmazl\u0131klar\u0131n tek bir yarg\u0131lamada ele al\u0131nmas\u0131 suretiyle , usul ekonomisine uygun hareket edilmesinin sa\u011flanmas\u0131 ,konusu ayn\u0131 olan davalarda \u00e7eli\u015fen h\u00fck\u00fcmlerin verilmesinin \u00f6n\u00fcne ge\u00e7ilerek hukuki g\u00fcvenli\u011fin art\u0131r\u0131lmas\u0131d\u0131r.<\/p>\n MECBUR\u0130 DAVA ARKADA\u015eLI\u011eI<\/p>\n Mecburi dava arkada\u015fl\u0131\u011f\u0131 HMK\u2019n\u0131n 59 \u2018da d\u00fczenlenmi\u015f olup ,maddi hukuka g\u00f6re birden fazla ki\u015finin bir davada\u00a0 bir hakk\u0131 birlikte kullanmas\u0131 veya birden fazla ki\u015fiye kar\u015f\u0131 birlikte ileri s\u00fcrmesi ve bunlar\u0131n tamam\u0131 hakk\u0131nda tek h\u00fck\u00fcm verilmesi gereken h\u00e2llerde mecburi dava arkada\u015fl\u0131\u011f\u0131 vard\u0131r. Zorunlu dava arkada\u015fl\u0131\u011f\u0131n\u0131n mevcut oldu\u011fu h\u00e2llerde dava arkada\u015flar\u0131 ancak birlikte dava a\u00e7abilirler ve dava arkada\u015flar\u0131 aleyhine ancak birlikte dava a\u00e7\u0131labilir.<\/p>\n Mecburi dava arkada\u015fl\u0131\u011f\u0131 doktrinde maddi bak\u0131mdan mecburi dava arkada\u015fl\u0131\u011f\u0131\u00a0 ve \u015fekli\u00a0 bak\u0131mdan mecburi dava arkada\u015fl\u0131\u011f\u0131 olmak \u00fczere ikiye ayr\u0131larak incelenmektedir. Maddi bak\u0131mdan mecburi dava arkada\u015fl\u0131\u011f\u0131nda dava arkada\u015flar\u0131n\u0131n birlikte hareket etme zorunlulu\u011fu vard\u0131r ve hak sahipleri aras\u0131nda tek bir h\u00fck\u00fcm kurulmas\u0131 mecburidir. \u00d6rne\u011fin el birli\u011fi ile m\u00fclkiyete konu bir hak s\u00f6z konusuysa ya da kira s\u00f6zle\u015fmesinde birden fazla kirac\u0131 taraf varsa a\u00e7\u0131lacak kirac\u0131n\u0131n tahliyesi davalar\u0131nda maddi mecburi dava arkada\u015fl\u0131\u011f\u0131 s\u00f6z konusudur. HMK madde 59 h\u00fckm\u00fc ile d\u00fczenlenen,maddi mecburi dava arkada\u015fl\u0131\u011f\u0131d\u0131r. Esasen \u015fekli mecburi dava arkada\u015fl\u0131\u011f\u0131na ili\u015fkin d\u00fczenleme HMK \u2018da mevcut de\u011fildir. Bu kavram\u0131n dayana\u011f\u0131,\u00f6zel Kanun h\u00fck\u00fcmleri ve doktrindir. Yarg\u0131tay Hukuk Genel Kurulu da , 2013\/1565 E.\u00a0 ,\u00a0 2015\/1092 say\u0131l\u0131 karar\u0131nda mecburi dava arkada\u015fl\u0131\u011f\u0131n\u0131n maddi ve \u015fekli bak\u0131mdan olmak \u00fczere ikiye ayr\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 ifade etmi\u015ftir.Bahse konu kararda\u00a0 \u201cMahkemece verilecek h\u00fckm\u00fcn etkisi bak\u0131m\u0131ndan mecburi dava arkada\u015fl\u0131\u011f\u0131, maddi bak\u0131mdan mecburi dava arkada\u015fl\u0131\u011f\u0131 ve \u015fekli (us\u00fbl\u00ee) bak\u0131mdan mecburi dava arkada\u015fl\u0131\u011f\u0131 olarak ikiye ayr\u0131lmaktad\u0131r. Maddi bak\u0131mdan mecburi dava arkada\u015fl\u0131\u011f\u0131, maddi hukuka g\u00f6re bir hakk\u0131n birden fazla kimse taraf\u0131ndan birlikte kullan\u0131lmas\u0131 veya birden fazla kimseye kar\u015f\u0131 birlikte ileri s\u00fcr\u00fclmesi ve tamam\u0131 hakk\u0131nda tek h\u00fck\u00fcm verilmesi zorunlu hallerde s\u00f6z konusu olur(6100 say\u0131l\u0131 HMK.m.59). \u015eekli (us\u00fbl\u00ee) bak\u0131mdan mecburi dava arkada\u015fl\u0131\u011f\u0131 ise kanunun \u00f6zel h\u00fck\u00fcmleri ve davan\u0131n niteli\u011finden kaynaklanan, birden fazla ki\u015fiye kar\u015f\u0131 dava a\u00e7\u0131lmas\u0131n\u0131n ve y\u00fcr\u00fct\u00fclmesinin zorunlu oldu\u011fu hallerde olu\u015fan dava arkada\u015fl\u0131\u011f\u0131na denir Pekcan\u0131tez H.\/Atalay O.\/\u00d6zekes M., Medeni Usul Hukuku, 12.Bas\u0131, Ankara 2011, s.223). \u201c <\/em>ifadelerine yer verilmi\u015ftir.<\/p>\n \u015eekli mecburi dava arkada\u015fl\u0131\u011f\u0131nda dava arkada\u015flar\u0131 aras\u0131ndaki ili\u015fki maddi mecburi dava arkada\u015flar\u0131n\u0131nki gibi s\u0131k\u0131 de\u011fildir. \u015eekli mecburi dava arkada\u015fl\u0131\u011f\u0131 yaln\u0131zca daval\u0131lar bak\u0131m\u0131ndan s\u00f6z konusudur. Davac\u0131lar\u0131n birlikte dava a\u00e7mas\u0131 s\u00f6z konusu de\u011fildir. Burada zorunlu olan ,birden fazla ki\u015finin birlikte dava edilmesidir. Dava arkada\u015flar\u0131n\u0131n birlikte hareket etme zorunlulu\u011fu yoktur. Bu nedenle \u015fekli mecburi dava arkada\u015flar\u0131, davada birbirinden ba\u011f\u0131ms\u0131z bir \u015fekilde usuli i\u015flemler yapabilir ve \u015fekli mecburi dava arkada\u015flar\u0131 bak\u0131m\u0131ndan farkl\u0131 y\u00f6nde h\u00fck\u00fcm verilmesi m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. \u00d6rne\u011fin \u015fekli mecburi dava arkada\u015fl\u0131\u011f\u0131n\u0131n s\u00f6z konusu oldu\u011fu tasarrufun iptali davas\u0131nda bor\u00e7lu ve \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc ki\u015fiye kar\u015f\u0131 birlikte dava a\u00e7\u0131lmak zorundad\u0131r ancak bu ki\u015filer bak\u0131m\u0131ndan farkl\u0131 y\u00f6nde karar verilmesi m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Soyba\u011f\u0131n\u0131n reddi davas\u0131nda daval\u0131 anne ve \u00e7ocuk,\u015fekli mecburi dava arkada\u015f\u0131d\u0131r.<\/p>\n Yarg\u0131tay Hukuk Genel Kurulu ,ihtiyari dava arkada\u015fl\u0131\u011f\u0131 ve mecburi dava arkada\u015fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u015fu ifadelerle a\u00e7\u0131klam\u0131\u015ft\u0131r;<\/p>\n \u201c\u00d6ncelikle belirtilmelidir ki, bir davan\u0131n birden fazla ki\u015fi taraf\u0131ndan veya birden fazla ki\u015fi aleyhine a\u00e7\u0131labilmesi i\u00e7in, ayn\u0131 tarafta yer alanlar aras\u0131nda hukuksal bir ba\u011flant\u0131n\u0131n bulunmas\u0131 gerekir. Hukukumuzda, bu ba\u011flant\u0131 kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131, dava arkada\u015fl\u0131\u011f\u0131 kurumunda bulmaktad\u0131r.Dava arkada\u015fl\u0131\u011f\u0131; zorunlu ve ihtiyari dava arkada\u015fl\u0131\u011f\u0131 olmak \u00fczere iki ana ba\u015fl\u0131k alt\u0131nda toplanmaktad\u0131r. Zorunlu dava arkada\u015fl\u0131\u011f\u0131 da, yine kendi i\u00e7inde maddi ve \u015fekli dava arkada\u015fl\u0131\u011f\u0131 olmak \u00fczere ikili ayr\u0131mla d\u00fczenlenmektedir.\u00a0\u00a0\u00a0 <\/em><\/p>\n Dava konusu olan hak, birden fazla ki\u015fi aras\u0131nda ortak olup da, bu hukuki ili\u015fki hakk\u0131nda mahkemece b\u00fct\u00fcn ilgililer i\u00e7in ayn\u0131 \u015fekilde ve tek bir karar verilmesi gereken hallerde dava arkada\u015fl\u0131\u011f\u0131n\u0131n maddi bak\u0131mdan zorunlu oldu\u011funun kabul\u00fc gerekir. Di\u011fer bir ifadeyle, bir hakk\u0131n birden fazla ki\u015fi taraf\u0131ndan birlikte veya birden fazla ki\u015fiye kar\u015f\u0131 kullan\u0131lmas\u0131n\u0131n zorunlu oldu\u011fu hallerde, birden fazla ki\u015fi zorunlu dava arkada\u015f\u0131d\u0131r. Dava arkada\u015fl\u0131\u011f\u0131n\u0131n hangi hallerde zorunlu oldu\u011fu maddi hukuka g\u00f6re belirlenir. Zorunlu dava arkada\u015fl\u0131\u011f\u0131nda; dava arkada\u015flar\u0131 aras\u0131ndaki ili\u015fki \u00e7ok s\u0131k\u0131 oldu\u011fundan, davada birlikte hareket etmek durumundad\u0131rlar. Mahkeme ise, dava sonunda zorunlu dava arkada\u015flar\u0131n\u0131n hepsi hakk\u0131nda tek bir karar verecektir. Zorunlu dava arkada\u015fl\u0131\u011f\u0131nda dava konusu olan hak tektir ve dava arkada\u015f\u0131 say\u0131s\u0131 kadar m\u00fcddeabih bulunmamaktad\u0131r.\u00a0 <\/em><\/p>\n Baz\u0131 hallerde ise, birden fazla ki\u015fiye kar\u015f\u0131 birlikte dava a\u00e7\u0131lmas\u0131nda maddi bir zorunluluk olmad\u0131\u011f\u0131 halde kanun; ger\u00e7e\u011fin daha iyi ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131n\u0131, taraflar aras\u0131ndaki hukuki ili\u015fkinin do\u011fru sonuca ba\u011flanmas\u0131n\u0131 sa\u011flamak i\u00e7in, birden fazla ki\u015fiye kar\u015f\u0131 dava a\u00e7\u0131lmas\u0131n\u0131 usulen zorunlu k\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r ki, bu durumda \u015fekli bak\u0131mdan zorunlu dava arkada\u015fl\u0131\u011f\u0131 s\u00f6z konusudur. B\u00f6yle bir davada, dava arkada\u015flar\u0131 hakk\u0131nda tek bir karar verilmesi veya dava arkada\u015flar\u0131n\u0131n hep birlikte ve ayn\u0131 \u015fekilde hareket etme zorunlulu\u011funun varl\u0131\u011f\u0131ndan s\u00f6z edilemez.\u00a0 \u201c<\/em><\/p>\n A\u00e7\u0131klanan bu zorunlu dava arkada\u015fl\u0131\u011f\u0131 halleri d\u0131\u015f\u0131nda ise, dava arkada\u015fl\u0131\u011f\u0131 ihtiyaridir.<\/p>\n \u0130HT\u0130YAR\u0130 VE MECBUR\u0130 DAVA ARKADA\u015eLI\u011eININ FARKLARI<\/p>\n 1-\u0130htiyari mecburi dava arkada\u015fl\u0131\u011f\u0131nda davac\u0131 veya daval\u0131 say\u0131s\u0131 kadar dava vard\u0131r ve taleplerin y\u0131\u011f\u0131lmas\u0131 s\u00f6z konusudur .Maddi mecburi dava arkada\u015fl\u0131\u011f\u0131nda, dava arkada\u015flar\u0131n\u0131n ayn\u0131 davada ileri s\u00fcrmek zorunda olduklar\u0131 \u00a0tek bir talepleri vard\u0131r.<\/p>\n 2-\u0130htiyari mecburi dava arkada\u015fl\u0131\u011f\u0131nda taraflar\u0131n birlikte hareket etme zorunlulu\u011fu yoktur ve taraflar birbirinden ba\u011f\u0131ms\u0131z hareket eder. Maddi mecburi dava arkada\u015fl\u0131\u011f\u0131nda dava arkada\u015flar\u0131 kural olarak birlikte hareket ederler ancak duru\u015fmaya gelmi\u015f dava arkada\u015flar\u0131n\u0131n yapt\u0131\u011f\u0131 usuli i\u015flemler,usul\u00fcne uygun davet edildi\u011fi h\u00e2lde duru\u015fmaya gelmeyen dava arkada\u015f\u0131 bak\u0131m\u0131ndan da h\u00fck\u00fcm ifade eder .\u015eekli mecburi dava arkada\u015fl\u0131\u011f\u0131nda ise maddi hukuktaki hak bak\u0131m\u0131ndan dava arkada\u015flar\u0131 birlikte hareket etmek zorunda de\u011fildir. Yaln\u0131zca dava a\u00e7\u0131l\u0131rken\u00a0\u00a0 bu ki\u015filere kar\u015f\u0131 birlikte dava a\u00e7\u0131lmas\u0131 zorunludur. \u015eekli mecburi dava arkada\u015flar\u0131\u00a0 kendi iddia ve savunmalar\u0131n\u0131 ayr\u0131 ayr\u0131 ileri\u00a0 s\u00fcrebilir. \u00a0\u015eekli mecburi dava arkada\u015fl\u0131\u011f\u0131nda mahkeme h\u00fck\u00fcm verirken her bir dava arkada\u015f\u0131 i\u00e7in farkl\u0131 karar verebilir.<\/p>\n 3- \u0130htiyari dava arkada\u015fl\u0131\u011f\u0131nda dava arkada\u015flar\u0131 i\u00e7in ayr\u0131 ayr\u0131 h\u00fck\u00fcm verilir ve bu h\u00fck\u00fcmlerin ayn\u0131 y\u00f6nde olmas\u0131 gerekmez. Maddi mecburi dava arkada\u015fl\u0131\u011f\u0131nda ,dava arkada\u015flar\u0131 bak\u0131m\u0131ndan tek ve ayn\u0131 y\u00f6nde bir karar s\u00f6z konusudur.<\/p>\n 4-Maddi mecburi dava arkada\u015fl\u0131\u011f\u0131 tamamen maddi hukuka g\u00f6re belirlenirken \u00a0ihtiyari dava arkada\u015fl\u0131\u011f\u0131 halleri usul hukuku kaynakl\u0131d\u0131r.<\/p>\n 5-Hem ihtiyari dava arkada\u015fl\u0131\u011f\u0131nda hem de mecburi dava arkada\u015fl\u0131\u011f\u0131nda taraf ve dava ehliyeti, her bir dava arkada\u015f\u0131 bak\u0131m\u0131ndan ayr\u0131 ayr\u0131 incelenir .<\/p>\n 6-\u0130htiyari dava arkada\u015fl\u0131\u011f\u0131nda davac\u0131n\u0131n sulh ,kabul, feragat gibi i\u015flemleri yaln\u0131zca bu i\u015flemlerin taraf\u0131 olan dava arkada\u015f\u0131 bak\u0131m\u0131ndan h\u00fck\u00fcm ve sonu\u00e7 do\u011fururken ,mecburi dava arkada\u015fl\u0131\u011f\u0131nda\u00a0 dava arkada\u015flar\u0131ndan birine kar\u015f\u0131 davadan feragat edilmesi ya da biriyle sulh olunmas\u0131 di\u011fer dava arkada\u015flar\u0131n\u0131 etkilemeyece\u011finden ,bir sonu\u00e7 do\u011furmayacak dolay\u0131s\u0131yla davay\u0131 sona erdirmeyecektir.<\/p>\n SONU\u00c7<\/p>\n 1-Dava arkada\u015fl\u0131\u011f\u0131 ,ihtiyari dava arkada\u015fl\u0131\u011f\u0131 ve mecburi dava arkada\u015fl\u0131\u011f\u0131 olmak \u00fczere iki \u00e7e\u015fittir .Mecburi dava arkada\u015fl\u0131\u011f\u0131 ,doktrin ve Yarg\u0131 Kararlar\u0131 kapsam\u0131nda maddi ve \u015fekli mecburi dava arkada\u015fl\u0131\u011f\u0131 olarak ikiye ayr\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. \u0130htiyari dava arkada\u015fl\u0131\u011f\u0131nda, iste\u011fe ba\u011fl\u0131 olarak birden fazla kimsenin birbirinden ba\u011f\u0131ms\u0131z olarak daval\u0131 veya davac\u0131 tarafta yer alabilmesi yoluyla g\u00f6r\u00fclebilecek birden fazla davan\u0131n ayn\u0131 yarg\u0131lamada g\u00f6r\u00fclmesi s\u00f6z konusudur. \u00a0Mecburi dava arkada\u015fl\u0131\u011f\u0131 HMK\u2019n\u0131n 59 \u2018da d\u00fczenlenmi\u015f olup ,maddi hukuka g\u00f6re birden fazla ki\u015finin bir davada\u00a0 bir hakk\u0131 birlikte kullanmas\u0131 veya birden fazla ki\u015fiye kar\u015f\u0131 birlikte ileri s\u00fcrmesi ve bunlar\u0131n tamam\u0131 hakk\u0131nda tek h\u00fck\u00fcm verilmesi gereken h\u00e2llerde mecburi dava arkada\u015fl\u0131\u011f\u0131 vard\u0131r. \u015eekli (us\u00fbl\u00ee) bak\u0131mdan mecburi dava arkada\u015fl\u0131\u011f\u0131 ise kanunun \u00f6zel h\u00fck\u00fcmleri ve davan\u0131n niteli\u011finden kaynaklanan, birden fazla ki\u015fiye kar\u015f\u0131 dava a\u00e7\u0131lmas\u0131n\u0131n ve y\u00fcr\u00fct\u00fclmesinin zorunlu oldu\u011fu hallerde olu\u015fan dava arkada\u015fl\u0131\u011f\u0131na denir .<\/p>\n 2- \u0130htiyari dava arkada\u015fl\u0131\u011f\u0131nda ve \u015fekli mecburi dava arkada\u015fl\u0131\u011f\u0131nda dava arkada\u015flar\u0131 birlikte hareket etme zorunlulu\u011fu bulunmazken maddi mecburi dava arkada\u015fl\u0131\u011f\u0131nda\u00a0 dava arkada\u015flar\u0131 kural olarak birlikte hareket ederler. \u015eekli mecburi dava arkada\u015fl\u0131\u011f\u0131 yaln\u0131zca daval\u0131lar bak\u0131m\u0131ndan s\u00f6z konusudur ve daval\u0131lara kar\u015f\u0131 birlikte dava a\u00e7\u0131lmas\u0131 zorunlulu\u011funu ifade eder. \u0130htiyari dava arkada\u015fl\u0131\u011f\u0131nda her bir dava arkada\u015f\u0131 i\u00e7in ayr\u0131 ayr\u0131 h\u00fck\u00fcm verilir ve bu h\u00fck\u00fcmlerin ayn\u0131 y\u00f6nde olmas\u0131 gerekmez. Maddi mecburi dava arkada\u015fl\u0131\u011f\u0131nda ,dava arkada\u015flar\u0131 bak\u0131m\u0131ndan tek ve ayn\u0131 y\u00f6nde bir karar s\u00f6z konusudur. \u015eekli mecburi dava arkada\u015fl\u0131\u011f\u0131nda mahkemenin her bir dava arkada\u015f\u0131 i\u00e7in farkl\u0131 y\u00f6nde karar vermesi m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. \u0130htiyari dava arkada\u015fl\u0131\u011f\u0131nda dava arkada\u015f\u0131 kadar farkl\u0131 dava varken maddi mecburi dava arkada\u015fl\u0131\u011f\u0131ndan tek bir dava ve dava arkada\u015flar\u0131n\u0131n birlikte ileri s\u00fcrmesi gereken tek talepleri vard\u0131r.<\/p>\n <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" \u0130HT\u0130YAR\u0130 VE MECBUR\u0130 DAVA ARKADA\u015eLI\u011eININ FARKLARI G\u0130R\u0130\u015e Bir davada ,davac\u0131 ve daval\u0131 olmak \u00fczere iki taraf vard\u0131r. Davada , davac\u0131 ve\/veya daval\u0131 taraf\u0131n birden fazla olmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. S\u00fcbjektif dava birle\u015fmesi olarak da adland\u0131r\u0131lan dava arkada\u015fl\u0131\u011f\u0131 ayn\u0131 davada daval\u0131 ya da …<\/p>\n \u0130HT\u0130YAR\u0130 VE MECBUR\u0130 DAVA ARKADA\u015eLI\u011eININ FARKLARI<\/span> Devam\u0131n\u0131 Oku »<\/a><\/p>\nRead More<\/i><\/a>","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3],"tags":[],"class_list":["post-169","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-makaleler"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.kriminalofis.com\/hubider\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/169","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.kriminalofis.com\/hubider\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.kriminalofis.com\/hubider\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.kriminalofis.com\/hubider\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.kriminalofis.com\/hubider\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=169"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.kriminalofis.com\/hubider\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/169\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":170,"href":"https:\/\/www.kriminalofis.com\/hubider\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/169\/revisions\/170"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.kriminalofis.com\/hubider\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=169"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.kriminalofis.com\/hubider\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=169"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.kriminalofis.com\/hubider\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=169"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}\n